Strona główna

Wprowadzenie do map

P Wysoczyński, Wto, 13/09/2005 - 13:13

Najprościej, technologia mappinu to metoda służąca do przekazu wiedzy w relacji nauczyciel-uczeń w oparciu o oprogramowanie komputerowe. Powstające we wzajemnej interakcji procesy komunikacji są wzmacniane poprzez kanały przekazu umożliwiające natychmiastową wizualizację pojęć i pomysłów. Mapy bez problemów operują w skali makro i mikro, tworząć środowisko do przekazu wiedzy i myśli pomiędzy nauczycielem a studentem.

Mapy myśli

Człowiek nie myśli literami, zdaniami, akapitami lecz obrazami . Dlatego  w procesie pozyskiwania i przetwarzania nowych wiadomości bardzo ważny jest element kojarzenia nowych informacji w strukturze "starej wiedzy" w naszych umysłach. Im więcej skojarzeń uda się powiązać, tym lepszy, szybszy jest proces nauki. (zobacz: działanie mózgu). Wprawdzie informacje docierają do mózgu w sposób liniowy, jednak w procesie zapamiętywania są lokowane przestrzennie. Prekursorem mappingu, jako techniki reprezentowania wiedzy w sposób nieliniowy był Tony Buzan. W 1974 w książce Use Your Head zaprezentował technikę sporządzania osobistych notatek w postaci tzw. map myśli (Mind Mapps).

Zalety i rola map myśli [1]

  1. Znacznie przyspieszają zapamiętywanie i odtwarzanie informacji, uporządkowują wiedzę, łączą wyobraźnię ze skojarzeniami, aby wreszcie wykreować obraz całości.
  2. Są wielopoziomową techniką zapamiętywania.
  3. Wykorzystują wszystkie funkcje kory mózgowej, zwiększają w ten sposób możliwość zapamiętania i przypomnienia.
  4. Uaktywniają wszystkie poziomy mózgu, wprawiają go w stan gotowości.
  5. Są zgodne z naturą umysłu i mechanizmem zapamiętywania.
  6. Odzwierciedlają proces twórczy, zachodzący w naszym mózgu, wzmagają naszą kreatywność i umiejętność do tworzenia sieci skojarzeń, tym samym zwiększają prawdopodobieństwo przypominania
  7. Motywują nas ,dodają pewności siebie, gdyż dzięki nim możemy polegać w dużym stopniu na naszej pamięci.
  8. Są wykonane na kolorowo, co pozwala wzrokowo zapamiętać bardzo duże partie materiału.
  9. Stanowią one wspaniałe narzędzie myślenia twórczego, ponieważ wykorzystują zdolności naszego mózgu związane z kreatywnością: wyobraźnię, skojarzenia i elastyczność, operatywność naszego umysłu, co stanowi o naszym potencjale twórczym.
  10. Wspomagają u uczącego się umiejętność powiązania nowych wiadomości z przyswojonymi dawniej.
  11. Uczą wykorzystania adaptacyjności.
  12. Pokazują jak stosować te informacje w praktyce, jak szybko zapamiętywać je wzrokowo , poprzez zapamiętanie kolorów w nich zastosowanych.
  13. Uczą wrażliwości estetycznej i emocjonalnej. Uczniowie nabywają wrażliwości na bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe, smakowe i zapachowe.
  14. Automatycznie wzbudzają zainteresowanie u uczniów, co czyni lekcję(wykład) o wiele ciekawszą.
  15. Objętość notatek jest znacznie mniejsza i bardziej przejrzysta.
  16. Mapy myśli stanowią skuteczną metodę pracy z uczniami z trudnościami w nauce, np. z dysleksją. Pozwalają one takim dzieciom na pełne i szybsze wyrażanie swoich myśli.
  17. Ukazują całościowy obraz wiedzy ujęty w jednej kolorowej planszy, z zaznaczeniem powiązań, hierarchii ważności informacji. Jedna duża mapa myśli może ukazać informacje zawarte na 10 do 1000 stron tekstu .
  18. Dają umysłowi ucznia punkt odniesienia i strukturę, w ramach której można zintegrować wiedzę na dany temat 
  19. Są bardzo skuteczne przy powtarzaniu materiału.
  20. Mapy myśli mają ciekawą i łatwą do zapamiętania formę (są kolorowe), uczniowie zapamiętują materiał nauczania wzrokowo, otrzymują wyższe oceny, przy mniejszym wkładzie pracy.

Jednak przy wymienionych wyżej zaletach istnieje jedna podstawowa wada map myśli, polega ona na tym, że notatki mają charakter osobisty. Użyta symbolika, hasła, przenośnie nie wzbudzają podobnych refleksji u różnych osób, stąd ograniczone pole wykorzystania tej techniki.

Mapy wiedzy

W 1984 Joseph D.Novak zdefiniował nowe pojęcie "Concept Maps". W języku polskim brak jednoznacznego odpowiednika pojęcia. Publikacje krajowe stosują kilka określeń zamiennie - concept mappery, mapy pojęć, mapy wiedzy, mapy koncepcji. Ponadto niektóre pojęcia są używane także w innym kontekście np. mapy pojęć  - oznaczają narzędzia do zarządzania repozytoriami dokumentów elektronicznych. My wybraliśmy określenie mapy wiedzy, ponieważ oddaje najlepiej charakter narzędzia.

Podstawą klasycznych map wiedzy są graficzne relacje wyrażane w formie linii, łaczące obiekty wyrażające idee i pojęcia. Obiekty są z regóły otoczone prostokątami lub okręgami. To co jeszcze odróżnia mapy wiedzy od map myśli jest chierarchiczna struktura i przejrzystość. W naturalny sposób mapy wiedzy wykorzystywane są do reprezentowania ontologii.

 [3] Poniższy fragment pochodzi z polskiej Wikipedii

Jednym z uznanych, a ostatnio cieszącym się dużą popularnością, sposobem formalizacji wiedzy są ontologie. Termin ontologia pojawia się w kontekście informatycznym już w roku 1967 dotyczących modelowania danych, ale dopiero w dobie morza informacji dostępnych w Internecie i konieczności jej wymiany i przetwarzania zyskał szersze zainteresowanie. Ontologia zajmuje się odkrywaniem i opisywaniem „tego co jest" – w rzeczywistości, w umysłach ludzi i zapisanego w postaci różnych symboli Ontologia zawsze zajmuje się pewnym fragmentem rzeczywistości – mniej lub bardziej dokładnie określonym. Aby zapewnić jednoznaczność przekazu wiedzy na temat określonej rzeczywistości, wykorzystuje się kategoryzację oraz hierarchizację. W niniejszym kontekście, pojęcia te można zdefiniować następująco:


  • Kategoryzacja – zdolność przyporządkowania symbolu, występującego w komunikacie do określonej grupy obiektów, które to obiekty posiadają określone cechy, np. „kot” – klasa kotów, pojęcie kot (ang.: concept). Zestaw tych grup można określić jako zewnętrzny model pojmowania świata.
  • Hierarchizacja – umiejscowienie określonej klasy w hierarchicznej strukturze. Instancja klasy, poza oczywistymi charakterystykami wynikającymi z przynależności do klasy, posiada ona także cechy dziedziczone z klas nadrzędnych.


Powstał zamysł aby ten abstrakcyjny model świata stał się wyodrębnionym i sformalizowanym bytem. Celem było, aby mógł on stanowić punkt odniesienia dla stron przekazu, będąc swoistego rodzaju meta językiem. Ten model świata znany jest pod nazwą ontologii. Jego popularność w ostatnich latach sprawiła, że jest on tematem szeregu międzynarodowych konferencji, publikacji czy projektów badawczych. Aby wyraźniej podkreślić cechy charakterystyczne ontologii, należy przedstawić kilka postulatów dotyczących cech ontologii (nie samej jej konstrukcji), które często pojawiają się w literaturze:

  • Ontologia nie stanowi listy, katalogu czy taksonomii obiektów, stwarza natomiast formalne przesłanki wedle których takowe mogą być budowane
  • Ontologia jest oderwana od teorii poznania (epistemologii), powiązana jest z obiektem, a nie jego subiektywnym odbiorem
  • Ontologia musi uchwycić rzeczywistość na różnych poziomach atomizacji, jak również relacje pomiędzy tymi warstwami
  • Naturalne jest istnienie wielu ontologii - uznanie braku możliwości stworzenia jednej ogólnej ontologii
  • W przeciwieństwie do nauki relacje miedzy obiektami nie są ujęte funkcyjnie - zależności nie są ilościowe
  • Nauka rozpoczyna proces od mierzenia i predykcji, ontologia zaś od budowania taksonomii

 


 

 

 

 


» odpowiedz |